De Nederlander -- dat rare beest

De Nederlandse mens is toch eigenlijk een raar beest. Een verscheurend dier vreet van zijn prooi eerst de ingewanden, want het weet dat die niet alleen het gemakkelijkst te kauwen maar ook het lekkerst zijn; pas een tijdje later zet het zijn tanden in het spiervlees.

Wij verorberen bijna uitsluitend spiervlees en nauwelijks orgaanvlees. Goed, er komt wel eens een kalfslevertje op tafel, maar dan heb je het wel zo ongeveer gehad. Niertjes --  weinig keukenprinsessen weten hoe je ze moet ontpissen en zo zij dit al kunnen, walgen zij van de inderdaad onfrisse walm die daarbij vrij komt.

Hersens, pens -- wij vinden het nauwelijks goed genoeg voor Fikkie en Fluweeltje. Tijdens mijn Parijse studiejaren kregen we in de mensa één keer per week kalfshersens en één keer per week runderpens in een sausje waar een tomaat naast had gelegen. Dat laatste gerecht wekte bij mij als rechtgeaarde kaaskop aanvankelijk enige bevreemding; ik vond dat het spul leek op profielzolen van gymschoenen. Maar het ging er best goed in.

Tripes à la mode de Caen is zelfs een klassieker van de Franse cuisine.

Afbeelding: Deze leeuw had er even zin an. Geen wonder, na al dat orgaanvlees. (Idee?)

Opgewarmd -- mjam, mjam!

Wij Nederlanders gooien jaarlijks gemiddeld 50 kilo voedsel in de vuilnisbak. Tel je alleen de consumenten, dan kom je op een waarde van 2,4 miljard euro, zijnde 150 euro per pijpenkop.

Wanneer ik zoiets lees, schreit mijn hart; dan schraapt en schuurt het tegen mijn ethisch bewustzijn, want je hoort het goede der aarde niet te verkwisten. Eh, pardon: ik moet gewagen van 'wij' en 'ons', want mijn echtgenote en ik denken en voelen precies hetzelfde (althans ten aanzien van dit onderwerp.)

Vorig jaar is bij ons hooguit een keer of drie een geringe hoeveelheid voedsel weggegooid. En dat had dan nog te maken met het feit dat ik een maand bedlegerig ben geweest met een hardnekkige bacteriële infectie, zodat ik nauwelijks eten in mijn lijf kon houden.

Natuurlijk bereidt mijn vrouw wel eens een te royale portie. Maar dat eten belandt korte tijd in de koelkast en wordt opgewarmd. De Franse toneelschrijver Jean Anouilh laat in een van zijn stukken (uit het blote hoofd: Léocadia) een ober over zijn restaurant opscheppen: 'Hier wordt nooit iets opgewarmd.' Maar dat is komisch bedoeld. In feite is een opgewarmde hap dikwijls lekkerder dan een vers toebereide. Dat komt door de inwerking van zuurstof.

Vlees van zojuist geslachte runderen en varkens en zojuist geschoten wild zijn niet te eten. Je vernielt er je kakement mee. Het vlees moet besterven. In geval van wild spreekt men van 'adellijk worden'. (Het woordenboek omschrijft 'adellijk' zelfs als 'op het punt tot bederf over te gaan'.) Vroeger, toen klassieke eetcultuur nog hoger in het vaandel stond, werd wijn in principe gedecanteerd, niet slechts om droesem achter te houden, maar om het edele nat tussen fles en karaf de kans te bieden even met zuurstof in aanraking te komen; dat kwam de smaak ten goede.

En Wim is bedankt

Mijn buurman Wim was een maand jonger dan ik. Hij leed aan hetzelfde euvel, een versleten SI-gewricht, met de daarbij behorende martelende pijnen. Ik heb mijn lijfarts zo gek gekregen dat zij mij pijnstillers van het zwaarste kaliber, zij het in een zeer lage dosering, voorschrijft. Ik ben pijnvrij en bijwerkingen, zelfs de klassieke als constipatie en gewenning, blijven uit.

Wim heeft zich door de specialist laten bepraten en zich laten opereren. Resultaat: onbevredigend. Wim heeft zich opnieuw laten bepraten en is voor de tweede keer onder het mes gegaan. Resultaat: een tijdje leek hij opgeknapt, maar na verloop van tijd begon de andere kant van zijn chassis hem te kwellen. Wim liet zich opnieuw bepraten en de chirurg ging ten derde male met zijn gereedschap op hem los. Hij, Wim, staat nu bij echtgenote Ger op het buffet. In een urn. Tijdens de laatste ingreep is er 'iets' mis gegaan, Wim heeft nog twee weken geleefd als een plant en toen ging de stekker eruit. Wim heeft, via zijn verzekering, alle vette rekeningen, van specialisten, ziekenhuis e tutti quanti, keurig betaald. Kerel, dat je bedankt bent weet je!

Ik blijf buiten de lopende discussie over het voorstel van het Centraal Planbureau het basispakket van de ziektekostenverzekering aan te passen. Ik houd alleen vast dat de desastreuze stijging van de ziektekosten dient te worden afgeremd. Hiervoor heb ik een plan dat even geniaal als eenvoudig is.

De fietsenmaker die de remmen van mijn zwijntje niet deugdelijk afstelt, hoef ik niet te betalen. De man heeft namelijk een zogenaamde zorgverplichting. De dokter hoeft mij niet beter te maken om voor honorarium in aanmerking te komen, want hij heeft een zogenaamde inspanningsverplichting, wat -- kort door de bocht -- wil zeggen dat hij zijn best moet doen. Mijn idee is nu dat de arts een zorgverplichting krijgt opgelegd.

Ook in de medische wereld wordt tegenwoordig toegegeven dat er te veel ingrepen worden verricht, in die zin dat ze nergens toe dienen (anders dan voor de bankrekening van de arts) of dat ze het karakter van een gok hebben. Ik denk dat menig medicus voor een behandeling zal terugschrikken, als zij weten dat zij er waarschijnlijk geen spie voor zullen beuren.

Ik besef heel wel dat dit idee een veel te grove zeef is, die niet altijd en overal (terminale patiënten, palliatieve zorg) gehanteerd kan worden. Aan deskundigen de taak de nodige verfijningen aan te brengen. Het beginsel echter zal ik blijven propageren.

Drie keer genaaid houdt beter

 

Je hoort het hoe langer hoe vaker: een minister, een politieke partij of een loslopende parlementariër die met een wetsvoorstel op de proppen wil komen, laat het eerst even doorrekenen door het Centraal Planbureau. Komen de rekenmeesters tot de conclusie dat het slecht is voor de werkgelegenheid of de overheidsfinanciën, dan het gaat meestal de papierversnipperaar in. Het CPB lijkt een heilige koe.

 

Is dat wijs? Een Brits cynicus heeft ooit gezegd dat instellingen als het CPB er altijd drie reeksen cijfers over een bepaald onderwerp op nahouden: een om de publieke opinie te belazeren, een om het kabinet te verneuken en een om zichzelf voor de gek te houden.

 



Problematische 'Rituelen'

Ik zit er een beetje mee. Ligt het nu aan hem of ligt het aan mij?

Cees Nooteboom (Den Haag, 1933) behoort tot onze meest vertaalde schrijvers. Vooral in Duitsland verkoopt hij goed tot zeer goed. In ons land zijn hem enkele voorname prijzen ten deel gevallen. Een paar jaar geleden ben ik begonnen aan een bundel reisverhalen van de man, een genre dat hij met voorliefde omhelst. Het spijt me dat ik het zeggen moet, maar ik heb het boek na één hoofdstuk terzijde gelegd, want ik vond het oersaai.

Echter -- zoals ik al eerder het geschreven --, een auteur krijgt bij mij altijd minstens een tweede kans. Zo heb ik eergisteren de in 1980 verschenen roman 'Rituelen' uit de kast geplukt. Waaraan ik na een bladzijde of dertig mijn tijd ook niet verder zal verdoen. Ik ben nu eenmaal allergisch voor geschrijf als:

'Steeds somberder wakker', was Inni's advies in die dagen. Wanneer zijn nacht plaatsvond was nooit helemaal duidelijk, maar altijd werd hij in het midden ervan wakker en stierf vervolgens, tenminste, zo noemde hij het. Het is bekend dat iemand die sterft en ook maar een ogenblik de tijd heeft terwijl dat gebeurt 'zijn hele leven in een flits aan zich voorbij ziet trekken.'  Dat gebeurde Inni dus iedere nacht -- alleen, hij zag niets, omdat hij zich zijn leven tot de dag van de verschijning van zijn tante Thérèse nauwelijks kon herinneren. Alles wat hij zag was een grijze film met af en toe een sequence waarop hij, klein of al wat groter, in kleine, abrupte scènetjes meespeelde, gebeurtenissen zonder veel verband of ook wel langdurige stills van voorwerpen die op de een of andere onverklaarbare manier op de lege zolder van zijn geheugen waren blijven staan, zoals een ei op een bord in Tilburg of het enorme paarse geslacht van een toevallige buurman in een urinoir aan de Schenkkade in Den Haag.

'Rituelen' is destijds door de vaderlandse kritiek geestdriftig ontvangen. (Een van de zeer weinige uitzonderingen was NRC/Handelsblad: Modieus gezeur.) Helemaal aan het begin van zijn roman schrijft Nooteboom: Herinnering is als een hond die gaat liggen waar hij wil. De criticus van de Volkskrant hierover: Niet 'de willekeur van een hond' bepaalt wat Inni zich herinnert, maar zijn 'voorkeur voor het geritualiseerde moment.'  

Nu heb ik (onder meer) wijsbegeerte gestudeerd, aan Franse universiteiten, maar toch ben ik, naar ik vrees, te amorf om belangstelling te koesteren voor geheugens die opereren als schipperskeesjes. (En trouwens ook te dom om mij iets te kunnen voorstellen bij ogenblikken die geritualiseerd worden.)

Nee, geef mij maar de madeleine van Marcel Proust. Dat is andere koek; zelfs letterlijk.

2013 is uitgeroepen tot het jaar van de patrijs.

De laatste keer dat ik deze schattige gevederde vrind heb gezien, was een jaar of vijftien geleden, tijdens een wandeling over een akker in Stiermarken.

(Mjn collega en gastvrouw kwam, galopperend op haar vurig ros, op dezelfde akker dezelfde (?) vogel tegen. De viervoeter schok zozeer dat hij haar met een wijde boog uit het zadel slingerde. Zij landde op haar zeer vlezige ka; die haar soepel deed terugveren, zonder schade aan lijf of leden. En zij altijd maar klagen over 'meine schwierige Figur'. Ondankbaar mens!)

Wo sind alle Maikäfer hin...?

Vroeger zag je nog wel eens een meikever...