Mijn lange bedlegerigheid heeft althans als voordeel gehad dat ik mij onbeschroomd kon overgeven aan een van mijn ondeugden, die van het lezen. En misschien was het te danken aan een bepaalde conjunctie van planeten (ik heb van die dingen totaal geen verstand) dat ik mij stortte op het oudere Nederlandse werk.
Wat werd er vroeger toch goed geschreven!
Door Marcellus Emants bijvoorbeeld (Voorburg, 1848-Baden, Zwitserland, 1923), een van de weinige Nederlandse auteurs uit de naturalistische school. De Super-Tachtiger Wilem Kloos noemde hem ‘de Johannes Baptista (wegbereider, hk) der moderne literatuur’.
Als zijn beste werk geldt ‘Een nagelaten bekentenis’ uit 1894, een roman over een man die zijn vrouw heeft vermoord. Het werd destijds geprezen door een komeet aan het firmament van de schone letteren, te weten Oscar Wilde. Niet zonder betekenis is ook dat het in 1976 is vertaald, als ‘A Posthumous Confession’, door een andere grootheid, de Zuid-Afrikaanse schrijver J.M. Coetzee (in 2003 gelauwerd met de Nobelprijs.)
Van Emants heb ik de afgelopen maanden een stuk of vier werken gelezen, laatstelijk zijn lijvige roman ‘Inwijding’ uit 1901, die gaat over de onmogelijke liefde tussen een jonge jurist van goeden huize en een vrouw van lichte zeden. Het is niet alleen een boeiend verhaal op zich, andere pakkende aspecten zijn de geharnaste tirades van de schrijver tegen de burgerlijke moraal en de meesterlijke tekening van letterlijk alle figuren (daarbij vergeleken is Harry Mulisch slechts een krullenjongen.)
Emants wordt gezien als een voorloper van de Tachtigers. Hij sympathiseerde met hun opvattingen over de autonomie van de kunst, maar moest niet veel hebben van hun woordgegoochel. Waarvan hij overigens niet geheel onbesmet is gebleven. Nu vind ik dat geen bezwaar; naar mijn mening moet je alles in zijn tijd plaatsen; wie er zich toch aan stoort, leze er maar snel overheen.
De Antwerpse auteur Maurice Gilliams (1900-1982) heeft ooit geschreven: ‘Lodewijk van Deyssel is een hele grote meneer. Als die man in het Frans geschreven had, zou hij wereldberoemd zijn geworden.’ Ik durf te beweren: dat geldt stellig ook voor Marcellus Emants. Hij zou zijn opgenomen onder de veertig ‘onsterfelijken’ van de ‘Académie’. En op de Nobelprijs zou hij ook een gerede kans hebben gemaakt.
(Afbeelding: Emants anno 1897. Lithografie van Theo Kerstel)
Posts tonen met het label Wilde. Alle posts tonen
Posts tonen met het label Wilde. Alle posts tonen
donderdag 3 januari 2013
MARCELLUS EMANTS, DEZE KANJER
Geplaatst door:
Et in Arcadia ego
* tijd:
12:20:00
0
reacties
Labels: bellettrie, Coetzee, Emants, Gilliams, Kerstel, Kloos, Mulisch, naturalisme, romans, Van Deyssel, Wilde
zondag 10 juli 2011
Elizabeth Robins: wat een vrouw!
In mijn vorig blogje noemde ik langs de neus weg Elizabeth Robins. Vriendinnen en vrienden van het hertenkamp, wat een vrouw was dat!
Haar jeugd in Kentucky (zij zag het levenslicht in 1862 in Louisville) verliep problematisch: haar vader zag geen andere oplossing voor zijn financiële sores dan zijn gezin in de steek te laten, haar moeder belandde in het gekkenhuis, het kroost werd verdeeld over familieleden, Elizabeth werd opgevoed door een oma.
Haar vader had altijd gehoopt dat deze dochter, met haar goed stel hersens, medicijnen zou gaan studeren. Maar met haar 18 liep zij van huis weg om actrice te worden. Zij had succes op de planken, haar man, vakbroeder, met wie zij vier jaar was getrouwd, niet en omdat hij het, naar hij schreef, niet kon verkroppen dat hij in haar schaduw moest staan, pleegde hij zelfmoord. (Zij is nooit hertrouwd en heeft naar alle waarschijnlijkheid ook nooit meer een intieme relatie gehad).
In 1888 vertrok Elizabeth naar Engeland; waar zij de rest van haar leven zou blijven wonen. In Londen raakte zij in de ban van de Noorse schrijver Henrik Ibsen (1828-1906) en zijn baanbrekende, voor die tijd danig schokkende toneelstukken. Met haar hoofdrollen in zijn werken oogstte zij daverende successen; men noemde haar wel 'Ibsens hogepriesteres'. Zij gold ook als een ware schoonheid, tal van mannen lagen aan haar voeten. Onder haar vrienden kon zij beroemde schrijvers rekenen als George Bernard Shaw, Henry James, Oscar Wilde en de latere Poet Laureate John Masefield, die hopeloos verliefd op haar was.
Op haar 40e trok zij zich terug uit de wereld van pruik en schmink; voortaan zou zij haar aanzienlijke talenten -- zij was ook een meeslepend spreekster en beschikte over een welversneden pen -- wijden aan de vrouwenbeweging. Zij schreef romans en toneelstukken en verwierf zich verder verdiensten door talloze, vaak onbekende geschriften over de emancipatie van de vrouw te verzamelen en te doen uitgeven.
In 1900 bereikte haar de mare dat haar lievelingsbroer Raymond als goudzoeker in Alaska werd vermist. Doodziek? Verdwaald? Vermoord? Onmiddellijk rustte zij een eenvrouwsexpeditie naar Yukon uit en, jawel, zij wist hem op te sporen. De winter bracht zij met hem aldaar door, belaagd door de ruige natuur en de nodige outlaws. Zij liep er tyfus op, maar zij moet wel een ijzeren gesteld hebben gehad, want zij is bijna 90 jaar geworden.
Romans van haar alsook enkele boeken over haar belevenissen in Alaska zijn te vinden op het internet. Ik heb vroeger haar boek The Convert gelezen, dat weliswaar een beetje vieux jeu aandoet, maar waaraan ik eerlijk gezegd meer plezier heb beleefd dan aan Doris Lessings Notebook.
Geplaatst door:
Et in Arcadia ego
* tijd:
09:35:00
4
reacties
Labels: bellettrie, goldrush, James, Lessing, Masefield, Robins, Shaw, vrouwenbeweging, Wilde
Abonneren op:
Posts (Atom)
