Ik ben een vreselijke snob...

Ik heb geen enkele wedstrijd van het wereldkampioenschap voetbal bekeken en zal ten dezen mijn leven ook niet beteren. Ik ben namelijk een vreselijke snob. Van wat de schrijver Jan Greshoff 'het kinderachtig gerep achter de bal' noemde heb ik geen bal verstand en ik heb ook nooit moeite gedaan er kijk op te krijgen, nademaal ik er niks an vind.

De massahysterie rond deze tak van sport vervult mij met afschuw, ja, met vrees. Het schijnt dat de Argentijnse ploeg, ofschoon door de Mannschaft ontmanteld en vernederd, bij terugkeer in het vaderland door een uitzinnige menigte als een gezelschap helden is toegejuicht en dat haar trainer, de pias Maradona (foto), in één adem door werd gesmeekt toch vooral niet de handdoek in de ring te gooien. Het lijkt wel het evangelieverhaal over de Emmaus-gangers: Blijf bij ons, Heer, want het wordt zo donker om ons heen.

Het wil mij geheel vrijblijvend voorkomen dat al die bierbuikige kerels die met een krat pils (veel te veel calorieën) en zakken chips (veel te vet, veel te zout) voor de buis hangen, er verstandiger aan zouden doen een pittige wandeling langs de lieflijke Linge of door het dromerige dal van de Jeker te maken en vervolgens een goed boek te lezen.

Sportverdwazing... Ik droeg nog een plus-four -- ik moet 14 zijn geweest -- toen ik een spotprent vond die mij altijd is bijgebleven. Links een mensenmassa die aan atlete huldigt; onderschrift: 'Gouden medaille gewonnen. 11,5 seconden.' Rechts een nonnetje dat moederziel alleen op de tram staat te wachten. Onderschrift: 'Melaatsen verzorgd. 30 jaar.'

Terwijl ik dit schrijf, moet ik denken aan een boutade van Gerard Reve: Zuster Immaculata, die al vierendertig jaar verlamde oude mensen wast, in bed verschoont en eten voert, zal nooit haar naam vermeld zien. Maar elke ongewassen aap met een bord: dat hij vóór dit of tegen dat is, en het verkeer verspert, ziet 's avonds reeds zijn smoel op de tee vee. Toch goed dat er een God is.

Wat is geluk? Wat is mooi?

In mijn heringericht bureau, thans overzichtelijk en zelfs gezellig, zit ik rondom tot mijn enkels in de oude mappen, maar ik beklaag me niet, op de eerste plaats omdat het er heerlijk fris is (ligt pal op het noorden) en vervolgens omdat het schiftwerk soms aardige knipsels oplevert. Zoals dit, een opiniepeiling van zo'n veertig jaar geleden onder Amerikaanse kinderen over de vraag: wat is voor jou geluk?

Enkele antwoorden:

- Geluk is in je eigen bed slapen.

- Geluk is drie vriendinnetjes in een zandbak en geen ruzie.

- Geluk is bij de klink van de deur kunnen.

- Geluk is cowboys en indianen en geen zoenen.

- Geluk is zwarte, oranje, gele, witte en roze snoepjes maar geen groene.

Welke antwoorden zouden nu, in het IT-tijdperk, eruit springen?

Een ander knipsel, van slechts een paar regels, betrof een Nederlandse enquête over wat mensen mooi vonden. Een stratenmaker tot de interviewer: 'Weet je wat mooi is, jongen? Een mooie film, dat is mooi.'

Uit die step-ins en borstrokken!

Het ligt voor de hand dat menige schone tijdens deze tropendagen zich luchtig tot zeer luchtig onder het voetvolk wil mengen. Maar het nare stemmetje laat zich niet smoren: kan ik het me wel permitteren? Er wordt dus gemeten en de gulden standaard geraadpleegd: het been, van lies tot voet, dient vier maal de grootte van het hoofd, van kruin tot en met kin, te tellen; de omtrek van de dij, vanaf de aanzet, iets meer dan 2/3 van de taille; de kuit gelijk aan de hals; de omtrek van de enkel lichtelijk meer dan de helft van de hals of een tikkeltje minder dan de lengte van de vuist.

Maar wat, indien de dij nogal mollig blijkt en de kuit gespierd? Dan richt u zich natuurlijk tot mij met de volgende vraag: 'Heer Henk, gij die zo lange tijd op de harde weg waart, gij die internationale faam als kenner van de vrouwelijke anatomie genietet, gij die zo menig flink in het vlees zittende Eva verkwiktet, wat raadt gij mij aan?'

En dan luidt mijn antwoord als volgt: 'Gaat na of uw centimeter het loodje van het ijkwezen draagt. 100 tegen 1 is dat niet het geval. Het is dus een instrument van lik mijn vestje en de meting is derhalve onbetrouwbaar. Ergo: gij moogt er wezen. Uit dus die handel, uit dat korset, uit dat kamizool, de paden op, de lanen in!

The cat sat on the mat

Er gaat geen dag voorbij of het Engels wint terrein op het Nederlands. Maar als ik de kranten mag geloven, is het met onze kennis van de Engelse taal matig gesteld. Laatst hoorde ik een dj aan een muzikant vragen: 'Who learned you to play the trumpet?... Oh nee, sorry, moet natuurlijk zijn: who teached you?'

Het wordt uiteraard moeilijk, als je de taal nooit geleerd hebt. Zoals de Helmondse schone, die tijdens de winter 1944-'45 verliefd was geworden op een Britse militair; de Tommy was na de hervatting van het offensief naar het front in Duitsland gestuurd en het meisje schreef hem de volgende brief (door iemand eind juli in handen van een plaatselijk journalist gespeeld).

Hawaai you, mebie goed. Aim denk so Aai you hef drie letter geraaid, you no raait Wot you forgeth Wan kom you bek. Efridee automobiel langs streeft me denk Bill. Wo niks neffer. You verre goed. Un little sjik sjik. Aai no onder soolje. Aai no leikt dat, you is the loofiest Boi in woreld. Aai loof you. Plies go Toe de shoep voor fotograaf. Kom kwik bek uit schuime (Germany - hk). Schuimen no koet Kurrels no koet allen slets. Dit peper koet voorraait anders thank Aai lykt to merrie you soen. Wen aai denk an you aai plandi kraayen moeten. Aai stik soms vrom kraaien. Wo koet. Aai kan wraait Engsly wel. Aai thenk aai go finnis met wryd raaiten. Aai em hepie woor is finnish. Wy vlymboomen no. Bo piepel ded mor. Mach kessen goed lak in Schuimen. Remember an de fotograaf.

You kurrel

Noot: 'Vlymboomen' heeft me hoofdbrekens bezorgd. Plotseling is het me gaan dagen: bedoeld moet 'flying bomb' zijn, het Engelse woord voor V1.

Proust -- op mijn oude dag (11)

Swann en zijn maîtresse Odette de Crécy zijn getrouwd. Menigeen, onder wie markies De Norpois, voorspelde dat dit nooit goed kon gaan; dat zij zich als een helleveeg zou ontpoppen. Maar het tegendeel is waar: Odette blijkt voor haar man 'zo lief als een engeltje'.

Deze verandering was wellicht niet zo buitengewoon als de heer De Norpois meende. Odette had niet gedacht dat Swann haar uiteindelijk ten huwelijk zou vragen; telkens wanneer zij hem veelbetekenend meldde dat een keurige man met zijn maîtresse was getrouwd, had zij gemerkt dat hij zich in een ijskoud stilzwijgen hulde en dat hij, als zij hem op de man af vroeg: 'Zeg, vind je dat niet heel juist, heel mooi dat hij dat heeft gedaan voor een vrouw die hem haar jonge jaren heeft geofferd?,' hoogstens op norse toon antwoordde: 'Maar ik zeg je toch niet dat het verkeerd is! Iedereen handelt zoals het hem uitkomt.' Zij achtte het zelfs niet verre van uitgesloten dat hij haar, zoals hij in boze buien aankondigde, geheel en al in de steek zou laten, want zij had kort geleden een beeldhouwster horen zeggen: 'Van de kant van mannen kun je alles verwachten, het zijn zulke ploerten', en, getroffen door de diepzinnigheid van deze pessimistische vuistregel, had zij zich deze eigen gemaakt en herhaalde zij bij elke gelegenheid: 'Per slot van zake kan er van alles en nog wat gebeuren, ik zal wel bij de pechvogels zijn.' En vervolgens was geheel en al de bodem gevallen uit de optimistische stelregel die tot dan toe het leven van Odette had geleid: 'Je kunt je jegens de mannen die van je houden, alles veroorloven, het zijn zulke idioten', hetgeen men aan haar gezicht kon aflezen uit dezelfde knipoog als waarmee zij zou hebben gezegd: 'Maak je niet ongerust, hij blaft wel, maar bijt niet.'

Oorlogje in Wenen

Nu mijn bureau zowel overzichtelijk als gezellig is ingericht en onze als rommelzolder dienst doende garage is opgeruimd, ben ik begonnen aan het schiften van een demoraliserende stapel mappen met oude correspondentie. Ik vond zowaar een kwitantie van het Lycée français in Wenen, waar zoon Charles ooit school ging.

Een paar dagen na het begin van het schooljaar vroeg ik hoe het lycée hem beviel.

- Nou, wel goed hoor, pa, loog hij.

- En wat doen jullie zoals tijdens het speelkwartier, tijdens wat jullie natuurlijk 'la récréation' noemen? Voetballen? Handballen? Volleyballen?

- Nee, dan spelen we oorlogje.

- Oorlogje? Waar is dat goed voor? En wie tegen wie dan?

- De Duitsers tegen alle andere jongens.

Foto: Wenen, het Frans lyceum

Proust -- op mijn oude dag (10)

Marcel Proust was niet alleen een vlees geworden ontleedmes, wanneer het ging over het analyseren van zielkundige toestanden en processen, hij kon ook bijzonder knap karakteriseren. In boek 2, A l'ombre des jeunes filles en fleur, deel I, Autour de Mme Swann, verschijnt voor het eerst de Franse diplomaat markies De Norpois ten tonele. De auteur schetst deze typisch Franse aristocraat en gentilhomme zo doeltreffend dat men hem als het ware in levenden lijve voor zich ziet.

Wat mijn moeder betreft, beschikte de ambassadeur misschien niet over het soort intelligentie waartoe zij zich het sterkst aangetrokken voelde. En ik moet zeggen dat de conversatie van mijnheer De Norpois een zo volledig repertoire was van verouderd taalgebruik, dat stond voor een bepaalde loopbaan, een klasse en een tijd -- een tijd die voor die carrière en die klasse zeer goed als nimmer afgeschaft kon gelden -- dat ik soms betreur niet domweg de woorden te hebben vastgelegd die ik hem heb horen uiten...

Kortom, ik geloof dat mijn moeder mijnheer De Norpois lichtelijk 'vieux jeu' vond, hetgeen haar verre van onplezierig voorkwam op het gebied van goede manieren, maar haar minder charmeerde op het stuk van, zij het niet dat van de ideeën -- want die van mijnheer De Norpois waren zeer modern --, dan toch dat van de uitdrukkingen...

Overigens vond zij natuurlijk behagen in de goedheid die hij uitstraalde, in zijn wellevendheid, die lichtelijk uit de tijd was (en zo plechtig dat hij, wanneer hij, kaarsrecht lopend met zijn lange lichaam, mijn moeder in een koets voorbij zag rijden, alvorens zijn hoed te lichten, een zojuist aangestoken sigaar wegwierp), in zijn zo beheerste conversatie, waarin hij zo weinig mogelijk over zichzelf sprak en steeds rekening hield met wat zijn gesprekspartner aangenaam kon vinden, in zijn zo verbazingwekkende nauwkeurigheid in het beantwoorden van brieven dat, wanneer mijn vader, die hem er zojuist een gestuurd had, op een envelop het handschrift van mijnheer De Norpois herkende, als eerste opwelling aannam dat hun correspondentie zich ongelukkigerwijze gekruist had; het leek wel alsof de posterijen voor hem aanvullende, bijzondere lichtingen verrichtten.

Noot: Zie voor de eerste 9 afleveringen in deze reeks mijn oude website www.henkgrasduint.web-log.nl (eenvoudig aan te boren via de link 'Henk op z'n Nederlands' hiernaast.